Celem referatu jest prezentacja i wstępna weryfikacja empiryczna autorskiej, normatywistycznej koncepcji normy językowej opartej na rachunku prawdopodobieństwa. Stawiam tezę, że stopień normatywności jednostek językowych można precyzyjnie określić poprzez ich statystyczną zgodność ze Znormalizowanym Wzorcem Języka (ZWJ). Koncepcję zaproponowałem w artykule "xxx" (w: Kultura komunikacji językowej – powtarzalność i innowacyjność, Piotrowicz-Krenc Anna, Witaszek-Samborska Małgorzata, Skibski Krzysztof Stanisław (red.), Poznań 2025)

Podstawę metodologiczną stanowi wykorzystanie autorskiego narzędzia cyfrowego – normalizatora. Narzędzie to, bazując na koncepcji rozkładu normalnego (krzywej Gaussa), analizuje dane ekscerpowane z korpusów współczesnej polszczyzny. Kluczowymi parametrami badawczymi są dane frekwencyjne oraz ekstensja tekstowa. W ramach modelu ZWJ definiowany jest jako obszar rozkładu obejmujący pierwsze dwa centyle wokół mediany, co na określenie wzorca normy. Do zjawisk znormalizowanych zaliczyć należy jednostki językowe znajdujące się obszarze wyznaczonym przez pierwszą sigmę.

Weryfikacja koncepcji, prowadzona dotychczas na poziomie leksykalnym (artykuł w druku) i składniowym (w przygotowaniu), zostaje w niniejszym badaniu rozszerzona o płaszczyznę gramatyczną. Analizie poddano:

‒ wariantywność fleksyjną: końcówki dopełniacza liczby pojedynczej (krawata / krawatu);

‒ rywalizację modeli słowotwórczych: przymiotniki typu damasceński / damaszkowy;

‒ „wahania” rodzajowe: rzeczowniki typu podkoszulek / podkoszulka.

Dotychczasowe etapy weryfikacji nie doprowadziły do falsyfikacji założeń probabilistycznych. Kolejna runda badań na danych gramatycznych pozwala na uszczegółowienie parametrów normalizatora i ewentualną modyfikację pierwotnego kształtu teoretycznego koncepcji. Wyniki potwierdzają potencjał metod korpusologicznych i statystycznych w nowoczesnym ujęciu kodyfikacji normy językowej.